مشاوره ویژه رایگان:
آفتابسوختگی درختان میوه؛ روش محافظت از برگ، تنه و میوه
یک روز گرم تابستانی وارد باغ میشوید و میبینید یک طرف سیبها قهوهای شده، پوست تنه یک نهال جوان تغییر رنگ داده و حاشیه بعضی برگها هم حالت خشک و سوخته پیدا کرده است. اولین چیزی که به ذهن میرسد شاید بیماری یا کمآبی باشد، اما همیشه ماجرا این نیست. گاهی مقصر درست بالای سر ماست؛ آفتابی که چند روز پشت سر هم، با شدت زیاد روی قسمتهای بدون محافظ درخت تابیده است.
آفتابسوختگی درختان میوه یکی از مشکلات مهم فصل گرم است که میتواند میوه، برگ، شاخه و حتی پوست تنه را درگیر کند. شدت خسارت هم در همه باغها یکسان نیست. نوع درخت، رقم، سن نهال، وضعیت آبیاری، تراکم تاج، زمان هرس و شدت گرما همگی روی میزان آسیب اثر دارند.
من خودم بارها دیدهام که یک تصمیم ظاهراً ساده مثل هرس شدید وسط تابستان، چند روز بعد دردسر بزرگی برای باغدار ساخته است. میوههایی که تا دیروز زیر سایه برگها بودند، ناگهان مقابل آفتاب مستقیم قرار میگیرند و سطحشان شروع به تغییر رنگ میکند. تنهای که همیشه سایه داشته هم ممکن است بعد از حذف چند شاخه اصلی آسیب ببیند.
پس مسئله فقط گرمای هوا نیست. تغییر ناگهانی شرایط درخت هم اهمیت دارد.
در این راهنما میخواهیم دقیقتر ببینیم آفتابسوختگی چه شکلی است، چطور آن را از کمآبی یا بیماری تشخیص دهیم و مهمتر از همه، برای محافظت از برگ، تنه و میوه چه کارهایی انجام دهیم.
در این مقاله چه میخوانیم؟✅
پنهان
آفتابسوختگی درختان میوه دقیقاً چیست؟
آفتابسوختگی زمانی اتفاق میافتد که بافتهای گیاه یا سطح میوه در معرض تابش شدید خورشید و دمای بالا قرار میگیرند و میزان گرمای دریافتشده از توان طبیعی بافت برای تحمل آن بیشتر میشود.
این آسیب بیشتر در قسمتهایی دیده میشود که مستقیماً مقابل آفتاب هستند. در بسیاری از باغها، بخشهای جنوبی و غربی تاج درخت بیشتر در معرض تابش شدید بعدازظهر قرار دارند و به همین دلیل خسارت در این قسمتها واضحتر است.
اما یک نکته مهم وجود دارد. هر درختی که در آفتاب قرار دارد لزوماً نمیسوزد. برگهای سالم، تاج متعادل، آبیاری مناسب و سازگاری رقم با اقلیم مثل یک سیستم دفاعی طبیعی عمل میکنند.
مشکل معمولاً زمانی شدیدتر میشود که چند عامل کنار هم قرار بگیرند؛ موج گرما، کمبود آب، هرس شدید، ریزش برگ بر اثر آفت یا بیماری و قرار گرفتن ناگهانی میوه و تنه در معرض نور مستقیم.
کدام قسمتهای درخت بیشتر آفتابسوخته میشوند؟
وقتی از آفتابسوختگی حرف میزنیم، خیلیها فقط به میوه فکر میکنند. اما واقعیت این است که تقریباً هر بخش حساس و بدون محافظ درخت میتواند آسیب ببیند.
سه قسمت بیشتر از بقیه باید زیر نظر باشند:
- برگهای بیرونی و قسمتهای رو به آفتاب تاج
- میوههایی که پوشش برگی کافی ندارند
- تنه و شاخههای اصلی، بهخصوص در نهالهای جوان یا درختان هرسشده
ظاهر آسیب در هرکدام متفاوت است. برای همین بهتر است هر بخش را جداگانه بررسی کنیم.
نشانههای آفتابسوختگی روی میوه
آفتابسوختگی میوه معمولاً در قسمتی ظاهر میشود که بیشترین تماس مستقیم با نور خورشید دارد. ابتدا ممکن است رنگ پوست کمی روشنتر، زرد شدن برگ یا برنزی شود. با شدیدتر شدن آسیب، لکهها به سمت قهوهای یا تیره شدن میروند و بافت سطح میوه حالت خشک، چرمی یا فرورفته پیدا میکند.
در بعضی میوهها ترک هم ایجاد میشود. بافت آسیبدیده کیفیت اولیه خودش را از دست میدهد و در موارد شدید، همان محل میتواند نسبت به پوسیدگیهای ثانویه حساستر شود.
سیب یکی از میوههایی است که آفتابسوختگی روی آن بهوضوح دیده میشود، اما این مشکل محدود به سیب نیست. گردو، انار، گلابی، هلو، شلیل و تعدادی دیگر از محصولات باغی نیز ممکن است در دورههای گرمای شدید دچار خسارت شوند.
یک سرنخ مهم این است که آفتابسوختگی معمولاً در بخش رو به آفتاب میوه دیده میشود. اگر لکهها بدون ارتباط با جهت تابش در نقاط مختلف میوه پراکندهاند، بیماریهای قارچی، آسیب آفات یا مشکلات دیگر هم باید بررسی شوند.
آفتابسوختگی برگها چه شکلی است؟
برگهایی که در قسمت بیرونی تاج قرار دارند و مستقیماً با آفتاب شدید در تماس هستند، بیشتر آسیب میبینند. ممکن است ابتدا رنگ برگ کمرنگ شود، سپس حاشیه یا بخشهایی از سطح آن خشک و قهوهای شود.
اگر گرما با تنش کمآبی همراه باشد، برگها هنگام ظهر حالت افتاده پیدا میکنند و حاشیه آنها سریعتر میسوزد. برگهایی که آسیب شدید دیدهاند ممکن است خشک شوند و زودتر از موعد بریزند.
اینجا یک چرخه ناخوشایند شکل میگیرد. هرچه برگ بیشتری از دست برود، میوهها و شاخههای زیر آن بیشتر مقابل آفتاب قرار میگیرند. بعد احتمال آفتابسوختگی میوه و تنه هم بیشتر میشود.
به همین دلیل حفظ برگ سالم فقط برای فتوسنتز نیست؛ برگها بخشی از سیستم طبیعی محافظت درخت در برابر تابش مستقیم هستند.
آفتابسوختگی تنه و شاخهها
آسیب تنه شاید در نگاه اول کمتر از سوختگی میوه جلب توجه کند، اما گاهی خطرناکتر است.
پوست تنه و شاخههای اصلی ممکن است ابتدا تغییر رنگ دهد و سپس خشک، ترکخورده یا فرورفته شود. با آسیب دیدن بافت زیر پوست، قسمتی از تنه توان طبیعی خود را از دست میدهد و درخت نسبت به برخی آفات چوبخوار و عوامل بیماریزا آسیبپذیرتر میشود.
نهالهای جوان معمولاً پوست نازکتری دارند و به همین دلیل باید بیشتر مراقب آنها بود. درختانی که بهتازگی هرس سنگین شدهاند هم در معرض خطر قرار دارند، چون قسمتهایی از تنه و شاخه که قبلاً زیر سایه بودند ناگهان در برابر آفتاب مستقیم قرار میگیرند.
این اتفاق را زیاد دیدهایم. باغدار برای سبک کردن تاج یا اصلاح فرم درخت، در گرمترین روزهای سال چند شاخه بزرگ را حذف میکند. نتیجه این میشود که تنهای که سالها نور مستقیم ندیده، یکباره چند ساعت زیر آفتاب شدید بعدازظهر قرار میگیرد.
برای همین زمان هرس فقط یک موضوع مربوط به فرم درخت نیست. روی تحمل درخت در برابر گرما هم اثر دارد.
چطور آفتابسوختگی را از کمآبی تشخیص دهیم؟
این دو مشکل خیلی وقتها کنار هم اتفاق میافتند، برای همین تشخیص آنها کمی گیجکننده است.
در کمآبی معمولاً علائم گستردهتر هستند. برگها در بخشهای مختلف تاج پژمرده میشوند، رشد میوه کاهش پیدا میکند و ممکن است حاشیه تعداد زیادی از برگها بسوزد.
در آفتابسوختگی، الگوی آسیب بیشتر با جهت تابش ارتباط دارد. یک سمت میوه یا بخشی از تاج که در معرض آفتاب شدید قرار داشته آسیب بیشتری نشان میدهد، در حالی که قسمت سایهدار ممکن است سالمتر باقی بماند.
البته کمآبی احتمال آفتابسوختگی را هم بیشتر میکند. درختی که آب کافی در اختیار ندارد، توان کمتری برای تنظیم دمای بافتهای خودش دارد و ممکن است برگهای بیشتری از دست بدهد. با کم شدن پوشش برگی، میوهها نیز بیشتر در معرض آفتاب قرار میگیرند.
پس گاهی پاسخ درست این است: هر دو عامل با هم.
آفتابسوختگی یا بیماری قارچی؟
لکه آفتابسوختگی معمولاً با قسمت در معرض نور ارتباط دارد و الگوی مشخصی روی سطح میوه یا برگ ایجاد میکند. اما بیماریهای قارچی ممکن است لکههایی پراکنده با شکل و رنگ متفاوت روی قسمتهای مختلف ایجاد کنند.
وجود کپک، تودههای قارچی، حلقههای متحدالمرکز یا گسترش لکه در قسمتهای سایهدار میوه میتواند نشانهای باشد که ماجرا فقط آفتاب نیست.
روی برگ هم همین قاعده تا حدی کمک میکند. اگر لکههای کوچک و متعدد با حاشیه مشخص روی برگ دیده میشوند، بیماری برگی را باید بررسی کرد. اگر بخش بزرگی از سطح رو به آفتاب برگ به شکل یکنواخت سوخته باشد، احتمال آسیب محیطی بیشتر است.
باز هم تأکید میکنم، تشخیص را فقط از روی یک برگ یا یک میوه انجام ندهید. الگوی خسارت در کل درخت را ببینید.
برای احداث یک باغ اقتصادی، انتخاب گونه و رقم باید بر اساس اقلیم، کیفیت آب، خاک و هدف باغدار انجام شود. در مناطق کمآب و دارای تابستانهای گرم، انتخاب یک نهال بادام سازگار و سالم میتواند به مدیریت بهتر باغ و باردهی پایدارتر کمک کند؛ در مقابل، برای مناطقی با شرایط مناسب کشت گردو، انتخاب نهال گردو با پایه و رقم متناسب با ارتفاع و سرمای منطقه اهمیت زیادی دارد. چیزی که ما همیشه روی آن تأکید میکنیم این است که فقط اسم رقم را نبینید؛ سلامت ریشه، اصالت نهال و سازگاری واقعی آن با شرایط زمین، همان جزئیاتی هستند که چند سال بعد نتیجهشان را در رشد و محصول باغ نشان میدهند.
چرا هرس شدید تابستانه خطر آفتابسوختگی را بیشتر میکند؟
درخت خودش برای میوهها و تنه سایه میسازد. وقتی بخش زیادی از برگ و شاخهها در زمان نامناسب حذف شود، این سایه طبیعی از بین میرود.
میوهای که از ابتدای فصل زیر برگ رشد کرده، ممکن است نسبت به میوهای که بهتدریج در معرض نور بوده حساستر باشد. اگر یکباره پوشش بالای آن برداشته شود، سطح میوه فرصت کافی برای سازگار شدن با تابش شدید ندارد.
در دورههای موج گرما بهتر است از هرس شدید، جابهجایی ناگهانی شاخهها یا حذف گسترده برگهای اطراف میوه خودداری شود.
البته این حرف به معنی رها کردن درخت نیست. شاخه خشک، شکسته یا کاملاً بیمار باید در شرایط مناسب مدیریت شود. مسئله اصلی، حذف بیدلیل بخش بزرگی از تاج سالم در گرمترین زمان سال است.
محافظت از میوه در برابر آفتابسوختگی
بهترین محافظ طبیعی میوه، برگهای سالم خود درخت هستند. مدیریت تاج باید به شکلی باشد که هم گردش هوا برقرار باشد و هم میوهها کاملاً بیسایه نمانند.
اگر باغ در منطقهای با تابستان بسیار گرم قرار دارد، این تعادل اهمیت بیشتری پیدا میکند. تاج بیشازحد متراکم میتواند بیماری را افزایش دهد، اما تاج خیلی باز هم میوه را مقابل آفتاب بیدفاع میگذارد.
پوشش برگی سالم را حفظ کنید
کنترل آفات برگخوار، کنهها و بیماریهایی که باعث ریزش زودرس برگ میشوند، بهطور غیرمستقیم از میوه در برابر آفتاب محافظت میکند.
گاهی باغدار تمام تمرکزش را روی خود میوه میگذارد، در حالی که علت اصلی سوختگی چند هفته قبل شروع شده؛ زمانی که درخت به دلیل کنه یا تنش آبی بخشی از برگهایش را از دست داده است.
هرچه سایه طبیعی کمتر شود، میوه بیشتر در معرض تابش مستقیم قرار میگیرد.
هرس را با برنامه انجام دهید
هرس باید بر اساس نوع درخت، سن و فرم تاج برنامهریزی شود. حذف شدید شاخهها در روزهای بسیار گرم میتواند تعداد زیادی از میوهها را ناگهان در معرض نور قرار دهد.
اگر قرار است تاج اصلاح شود، بهتر است این کار اصولی و در زمان مناسب انجام شود و تعادل بین نورگیری و سایه حفظ شود.
از تنش خشکی جلوگیری کنید
آبیاری منظم و متناسب با بافت خاک یکی از پایههای اصلی مدیریت گرمای تابستان است. درختی که تحت تنش خشکی قرار دارد معمولاً نسبت به گرما و آفتاب شدید آسیبپذیرتر میشود.
این به معنی خیس نگه داشتن دائمی خاک نیست. آبیاری زیاد و اشباع شدن خاک هم به ریشه آسیب میزند و میتواند توان جذب آب را کاهش دهد.
خاک باید در محدوده فعال ریشه رطوبت کافی داشته باشد، اما غرقابی باقی نماند.
استفاده از سایه در شرایط پرخطر
در باغهایی که سابقه خسارت شدید دارند یا در مناطقی که موجهای گرمای شدید اتفاق میافتد، استفاده اصولی از توریهای سایهانداز میتواند بخشی از تابش مستقیم را کاهش دهد.
البته میزان سایه باید متناسب با گونه، اقلیم و سیستم باغ باشد. ایجاد سایه بیشازحد ممکن است روی رنگگیری، کیفیت محصول و شرایط رطوبتی تاج اثر بگذارد.
سایهانداز باید ابزار مدیریت باشد، نه یک سقف تاریک روی باغ.
محافظت از تنه درخت در برابر آفتابسوختگی
تنه نهالهای جوان و شاخههای اصلی که مستقیماً در برابر آفتاب قرار گرفتهاند، بیشترین نیاز را به محافظت دارند.
یکی از روشهای شناختهشده، استفاده از سفیدکاری مناسب تنه است. سطح روشن بخشی از تابش خورشید را منعکس میکند و از افزایش شدید دمای پوست تنه میکاهد.
برای این کار باید از مواد مناسب و توصیهشده برای درخت استفاده شود. استفاده از رنگهای روغنی، مواد ناشناخته یا ترکیبات غلیظی که اجازه تبادل طبیعی را از پوست میگیرند، انتخاب درستی نیست.
در بعضی دستورالعملهای باغبانی، از رنگ لاتکس سفید پایه آب مخصوص فضای داخلی که با مقدار مساوی آب رقیق شده برای تنه و شاخههای در معرض خطر استفاده میشود. با این حال بهتر است نوع ماده با شرایط درخت و توصیه کارشناسی منطقه هماهنگ باشد.
کدام درختان بیشتر به محافظت تنه نیاز دارند؟
- نهالهای جوان با پوست نازک
- درختان تازهکاشتشده
- درختانی که هرس شدید شدهاند
- تنه و شاخههایی که ناگهان در معرض نور مستقیم قرار گرفتهاند
- درختانی که به دلیل آفت یا بیماری بخش زیادی از تاج خود را از دست دادهاند
پیشگیری در اینجا خیلی سادهتر از درمان است. پوستی که کاملاً سوخته و بافت زیر آن مرده، با سفیدکاری دوباره زنده نمیشود. سفیدکاری برای محافظت از بافت سالم و جلوگیری از آسیب بیشتر است.
آیا پوشاندن تنه با گونی یا پلاستیک کار درستی است؟
هر پوششی مناسب نیست.
پلاستیکهای تیره میتوانند گرما را بیشتر جذب کنند و اگر بدون تهویه دور تنه پیچیده شوند، شرایط نامناسبی برای پوست ایجاد میکنند. بعضی پوششها نیز اگر مدت طولانی روی تنه باقی بمانند، رطوبت را حبس میکنند یا محل مناسبی برای پنهان شدن آفات میشوند.
اگر قرار است از محافظ تنه استفاده شود، باید روشن، مناسب، دارای تهویه و مخصوص همین کاربرد باشد. محافظ هم باید مرتب بررسی شود تا با رشد تنه فشرده نشود.
چطور از برگها در برابر گرمای شدید محافظت کنیم؟
برای برگ، مهمترین مسئله حفظ تعادل آب درخت است.
در روزهای بسیار گرم، برگ با سرعت بیشتری آب از دست میدهد. اگر ریشه نتواند این مقدار را جبران کند، حاشیه برگ شروع به سوختن میکند. بنابراین برنامه آبیاری باید پیش از ورود درخت به تنش شدید تنظیم شده باشد.
منتظر نمانید برگها کاملاً پژمرده شوند و بعد حجم زیادی آب وارد باغ کنید.
آبیاری عمیق و متناسب با خاک بهتر از خیس کردن سطحی و مکرر است. در سیستم قطرهای هم باید بررسی شود که قطرهچکانها گرفته نباشند و محدوده خیسشده با اندازه درخت هماهنگ باشد.
درخت بزرگتر شده، اما سیستم آبیاری هنوز برای یک نهال دوساله طراحی شده؟ این همان جزئیاتی است که در روزهای عادی شاید دیده نشود، ولی وسط موج گرما خودش را نشان میدهد.
نقش مالچ در کاهش تنش گرمایی
مالچ آلی مناسب میتواند تبخیر آب از سطح خاک را کاهش دهد و نوسان دمای اطراف ریشه را کمتر کند. این موضوع بهخصوص برای نهالهای جوان و درختانی که ریشه سطحیتری دارند مفید است.
اما مالچ را به تنه نچسبانید.
بین مالچ و طوقه فاصله بگذارید تا پوست پایین تنه دائماً مرطوب نماند. جمع کردن توده ضخیم مالچ دور تنه شاید در ظاهر مرتب به نظر برسد، اما میتواند شرایط را برای پوسیدگی طوقه و مشکلات دیگر آماده کند.
محلولپاشی در هوای گرم؛ مراقب سوختگی ثانویه باشید
یک اشتباه میتواند خسارت را دو برابر کند. درخت تحت فشار گرماست و باغدار برای کمک به آن سراغ محلولپاشی سنگین میرود. اگر غلظت، ترکیب یا زمان مصرف مناسب نباشد، علاوه بر آفتابسوختگی ممکن است گیاهسوزی شیمیایی هم ایجاد شود.
بعضی روغنها، صابونهای حشرهکش و ترکیبات محلولپاشی در دمای بالا میتوانند خطر آسیب به برگ را بیشتر کنند.
هر محصول باید دقیقاً طبق برچسب خودش مصرف شود. از ترکیب چند ماده بدون اطمینان از سازگاری آنها خودداری کنید و در ساعات بسیار گرم روز محلولپاشی انجام ندهید.
آیا کائولین و پوششهای بازتابنده مؤثر هستند؟
در بعضی باغهای تجاری از پوششهای ذرهای بازتابنده و محصولات مخصوص کاهش آفتابسوختگی استفاده میشود. هدف این محصولات، کاهش جذب بخشی از انرژی تابشی و پایین آوردن دمای سطح میوه یا برگ است.
اما نتیجه مصرف به نوع محصول، پوشش کامل، زمان استفاده، تعداد دفعات تکرار، شرایط اقلیمی و نوع میوه بستگی دارد.
نباید هر پودر سفید یا ماده معدنی را بدون بررسی روی درخت پاشید. محصول باید برای کاربرد کشاورزی موردنظر مناسب باشد و دستور مصرف مشخصی داشته باشد.
در باغ تجاری، مسئله باقیمانده روی میوه و تأثیر احتمالی بر ظاهر محصول هنگام برداشت هم باید در برنامه مدیریت در نظر گرفته شود.
آیا آبپاشی روی تاج درخت هنگام ظهر جلوی سوختگی را میگیرد؟
این کار نسخه ساده و همیشگی برای همه باغها نیست.
سیستمهای خنککننده تبخیری در بعضی باغهای تجاری و با طراحی مشخص استفاده میشوند، اما خیس کردن اتفاقی تاج درخت با شلنگ یا آبپاش معمولی لزوماً راهکار درستی نیست.
آب بیکیفیت میتواند روی برگ و میوه رسوب ایجاد کند. افزایش رطوبت نیز در بعضی شرایط خطر بیماریهای قارچی و باکتریایی را بالا میبرد. توزیع نامناسب آب هم ممکن است بخشی از درخت را خیس و بخش دیگر را بدون محافظ باقی بگذارد.
بنابراین اگر قرار است از سیستم خنککننده استفاده شود، باید بر اساس طراحی باغ، کیفیت آب، نوع محصول و اقلیم منطقه باشد.
چه درختانی بیشتر در معرض آفتابسوختگی قرار دارند؟
میزان حساسیت میان گونهها و ارقام متفاوت است، اما شرایط درخت گاهی حتی از نوع آن مهمتر میشود.
نهالهای جوان به دلیل پوست نازک و ریشه محدود حساستر هستند. درختانی که بار زیادی دارند هم ممکن است در دوره گرما تحت فشار بیشتری قرار بگیرند.
درختانی که به دلیل بیماری، کنه، آفت برگخوار یا تنش خشکی بخشی از برگهای خود را از دست دادهاند، سایه طبیعی کمتری دارند و میوه آنها بیشتر مقابل نور قرار میگیرد.
همچنین درختان تازه هرسشده و آنهایی که شاخههایشان جابهجا یا بسته شده و موقعیت میوه نسبت به نور تغییر کرده، میتوانند ناگهان در معرض خسارت قرار بگیرند.
برای نهالهای تازهکاشتشده چه کار کنیم؟
نهال جوان هنوز سیستم ریشهای گستردهای ندارد. بنابراین هم سریعتر وارد تنش آبی میشود و هم پوست نازکتری دارد.
از همان سال اول باید آبیاری منظم، حفاظت تنه و کنترل علفهای هرز اطراف نهال جدی گرفته شود. علفهای هرز برای آب رقابت میکنند و در روزهای گرم همین رقابت میتواند فشار بیشتری به نهال وارد کند.
هنگام احداث باغ هم انتخاب نهال سالم و رقم سازگار با اقلیم منطقه اهمیت زیادی دارد. موقع بررسی خرید نهال بهتر است فقط عدد نهایی معیار تصمیم نباشد؛ سلامت ریشه، نوع پایه، اصالت رقم و سازگاری آن با سرمای زمستان و گرمای تابستان آینده باغ را تعیین میکند.
آفتابسوختگی ایجاد شده؛ حالا چه کار کنیم؟
اول باید علت تشدیدکننده را پیدا کنید. اگر درخت تشنه است، برنامه آبیاری اصلاح شود. اگر برگها به دلیل کنه ریختهاند، آفت باید مدیریت شود. اگر هرس شدید باعث باز شدن ناگهانی تاج شده، بخشهای باقیمانده در معرض آفتاب باید محافظت شوند.
میوه یا برگ کاملاً سوخته دوباره به حالت اول برنمیگردد. هدف اصلی این است که خسارت پیشروی نکند و قسمتهای سالم حفظ شوند.
روی تنه نیز بافت مرده دوباره زنده نمیشود. اگر آسیب محدود باشد، درخت ممکن است بهمرور با ایجاد بافت ترمیمی اطراف محل زخم خودش را بازسازی کند. اما زخمهای وسیع باید از نظر شانکر، پوسیدگی و حمله آفات چوبخوار زیر نظر باشند.
پوست سوخته را با چاقو نتراشید و مواد ناشناخته روی آن نریزید. دستکاری بیدلیل میتواند زخم را بزرگتر کند.
بعد از موج گرما چه چیزهایی را در باغ بررسی کنیم؟
وقتی چند روز بسیار گرم پشت سر گذاشتهاید، بهتر است یک بازدید هدفمند انجام دهید. فقط از وسط ردیفها رد نشوید؛ چند دقیقه برای هر بخش وقت بگذارید.
- میوههای قسمت جنوبی و غربی تاج را بررسی کنید.
- برگهای بیرونی را از نظر سوختگی حاشیه نگاه کنید.
- تنه نهالهای جوان و شاخههای تازه در معرض نور قرارگرفته را ببینید.
- رطوبت خاک را در عمق بررسی کنید.
- قطرهچکانها و یکنواختی سیستم آبیاری را کنترل کنید.
- پشت برگها را برای کنه و سایر آفات بررسی کنید.
- میزان ریزش برگ و باز شدن ناگهانی تاج را زیر نظر بگیرید.
از بخشهای آسیبدیده عکس بگیرید. چند روز بعد دوباره همان قسمت را بررسی کنید. اگر لکه متوقف شده، احتمالاً عامل تنش کنترل شده است. اگر همچنان گسترش دارد یا با پوسیدگی و تغییر بافت همراه شده، احتمال دارد مشکل دیگری هم در کنار آفتابسوختگی وجود داشته باشد.
اشتباهات رایج در مقابله با آفتابسوختگی
یکی از اشتباهات رایج این است که باغدار بعد از مشاهده سوختگی، ناگهان مقدار آبیاری را چند برابر میکند. اگر خاک زهکشی ضعیفی داشته باشد، این کار میتواند ریشه را تحت فشار قرار دهد.
اشتباه دیگر، هرس بیشتر برای حذف برگها و شاخههای ظاهراً آسیبدیده است. حذف گسترده برگ در اوج تابستان ممکن است میوه و تنه بیشتری را مقابل آفتاب قرار دهد.
محلولپاشی مواد مختلف بدون بررسی دما، استفاده از رنگ نامناسب روی تنه، پیچیدن پلاستیک تیره دور نهال و رها کردن آفات برگخوار هم میتوانند خسارت را شدیدتر کنند.
گاهی بهترین تصمیم این است که بهجای انجام چند کار همزمان، ابتدا عامل اصلی را پیدا کنیم.
یک برنامه ساده برای محافظت باغ در روزهای بسیار گرم
چند روز پیش از موج گرمای پیشبینیشده، سیستم آبیاری را بررسی کنید. مطمئن شوید قطرهچکانها مسدود نیستند و آب به محدوده فعال ریشه میرسد.
در این بازه از هرس سنگین و ایجاد تغییر ناگهانی در تاج خودداری کنید. درختانی را که به دلیل هرس قبلی یا ریزش برگ، تنه و شاخههایشان بدون محافظ ماندهاند شناسایی کنید.
نهالهای جوان را جدیتر زیر نظر بگیرید. وضعیت مالچ، رطوبت خاک و پوشش محافظ تنه را بررسی کنید.
بعد از پایان گرمای شدید هم باغ را رها نکنید. بعضی خسارتها بلافاصله واضح نیستند و چند روز بعد خودشان را نشان میدهند.
پیشگیری، بهترین درمان آفتابسوختگی درختان میوه است
واقعیت این است که برای بافتی که کاملاً سوخته، درمانی وجود ندارد که آن را دوباره مثل روز اول کند. کاری که ما میتوانیم انجام دهیم این است که از وقوع خسارت جلوگیری کنیم یا اجازه ندهیم شدت آن بیشتر شود.
آبیاری متعادل، حفظ پوشش برگی سالم، کنترل آفات و بیماریهای برگ، هرس اصولی، جلوگیری از باز شدن ناگهانی تاج و محافظت از تنههای حساس، مهمترین پایههای مدیریت آفتابسوختگی درختان میوه هستند.
گاهی چند برگ سالم که باغدار تصمیم گرفته بیدلیل قطعشان نکند، همان سایه کوچکی را ایجاد میکنند که یک میوه را از سوختگی نجات میدهد. مدیریت باغ پر از همین جزئیات کوچک است؛ چیزهایی که شاید در نگاه اول مهم نباشند، اما آخر فصل تفاوتشان را در کیفیت محصول میبینیم.
اگر روی میوه، برگ یا تنه درختان باغتان نشانههای سوختگی دیدهاید و مطمئن نیستید مشکل از آفتاب شدید، کمآبی، بیماری یا عامل دیگری است، بهتر است قبل از هر نوع سمپاشی یا محلولپاشی، شرایط درخت و الگوی خسارت دقیق بررسی شود. یک تشخیص درست و بهموقع میتواند جلوی گسترش آسیب و هزینههای اضافی را بگیرد.
این مقاله توسط شرکت ناروَن کِشت بازبینی و صحت علمی آن تایید گردیده است.